Çatı GES’lerde Gece Kapasitif Ceza Tuzağı ve Çözümü

Çatı GES yatırımı yapılan sanayi tesislerinde, gündüz üretimiyle şebekeden çekilen aktif gücün azalması ve gece saatlerinde inverter filtreleri ile uzun kablo hatlarının yarattığı kapasitif etki, EPDK'nın %15 kapasitif reaktif ceza sınırının aşılmasına yol açar. Birbilen Lens ve Reaktif Takip sistemi, sahadan aldığı %1 hassasiyetli birincil verilerle bu dengesizliği anlık takip eder ve otonom bildirimlerle cezaları sıfırlar.

GES Yatırımı Sonrası Elektrik Faturasında Beliren Kapasitif Ceza

Endüstriyel tesisler, yüksek enerji maliyetlerini düşürmek ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak amacıyla çatı tipi Güneş Enerjisi Santrali (GES) yatırımlarına ağırlık vermektedir. Ancak GES devreye alındıktan sonra işletmeler, faturalarında daha önce karşılaşmadıkları yüksek tutarlı reaktif ceza kalemleriyle sarsılmaktadır.

EPDK mevzuatına göre kurulu gücü 50 kVA üzerindeki sanayi tesislerinin endüktif reaktif oranının %20'yi, kapasitif reaktif oranının ise %15'i aşmaması zorunludur. Bu sınırlar aşıldığında tüm aktif tüketim bedeli üzerinden ağır cezai yaptırımlar uygulanmaktadır.

Çatı GES yatırımıyla elektrik tüketimini azaltmayı hedefleyen sanayi tesisleri, gece ve hafta sonu vardiyalarında görünmeyen bir kapasitif reaktif ceza tuzağıyla yüzleşmektedir.

Inverter Gece Modu, Kablo Kapasitansı ve Tesisin Değişen Reaktif Dengesi

Çatı GES'li tesislerde kapasitif cezanın ortaya çıkma nedeni, tesisin aktif elektrik tüketimi ile reaktif güç üretimi arasındaki oran dengesinin bozulmasıdır. Tesislerin reaktif ceza durumu, şebekeden çekilen aktif gücün ne kadar reaktif güçle desteklendiğine bakılarak değerlendirilir.

Gündüz saatlerinde güneş panelleri aktif elektriği üreterek şebekeden çekilen aktif gücü neredeyse sıfıra indirir. Gece olduğunda ise inverterlerin dahili filtreleri ve tesis içindeki uzun kablo hatları şebekeye sürekli kapasitif güç vermeye devam eder.

Şebekeden çekilen aktif güç gece saatlerinde veya düşük üretim dönemlerinde küçüldüğünde, sabit kalan kapasitif güç nedeniyle oransal denge bir anda bozulur. Böylece %15 olan yasal sınır hızla aşılarak faturada ağır kapasitif cezalar meydana gelir.

Klasik Kompanzasyon Panoları GES'li Tesislerde Neden Yetersiz Kalır?

Geleneksel kompanzasyon sistemleri, şebekeden tek yönlü ve düzenli aktif güç çekildiği varsayımıyla çalışan mekanik kademe rölelerine dayanır. Çatı GES kurulan tesislerde ise çift yönlü güç akışı gerçekleştiği için klasik röleler yönü şaşırır ve hatalı kademeler devreye alarak kapasitif yükü artırır.

Bunun yanı sıra klasik panolar, gece saatlerinde kabloların ve inverter filtrelerinin yarattığı hassas kapasitif gücü dengeleyecek dinamik şönt reaktör yönetim kabiliyetine sahip değildir. Yavaş örnekleme yapan pasif izleme ekranları ise cezanın oluştuğunu ancak fatura geldiğinde fark etmenize yol açar.

GES'li tesislerde reaktif cezaları sıfırlamak için statik panolar yerine, yük değişimlerini anlık takip eden donanım bağımsız otonom bir enerji zekâsı şarttır.

Birbilen Lens ve Reaktif Takip ile Otonom Dengeleme

Çukurova Üniversitesi Teknokent Ar-Ge güvencesiyle geliştirilen ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Tekno Girişim Rozeti'ne sahip olan Birbilen Lens, çatı GES'li tesislerin reaktif ceza riskini kökten çözer. Donanım bağımsız retrofit mimarisi sayesinde sahadaki mevcut Modbus RS-485 analizörleriyle üretimi 1 milisaniye dahi aksatmadan entegre olur.

Sistem, sahadaki aktif güç, reaktif güç ve güç faktörü verilerini %1 ölçüm hassasiyetiyle anlık işler. Gece veya düşük yük saatlerinde kapasitif oran yasal ceza sınırına yaklaşmaya başladığı an teknik ekipleri SMS, E-posta ve Mobil Uygulama üzerinden otonom bildirimlerle uyarır.

Birbilen Lens'in sunduğu bu proaktif takip altyapısı ve manipüle edilemez birincil veri gücü, ISO 50001 ve         ISO 14064 denetimlerinde teknik itirazsızlık sağlayan yasal bir Yönetim Sigortası oluşturur.